2018 Palu Depremi: Tsunami ve Yutulan Mahalleler

Cuma akşamı, saat 18:02. Tarih 28 Eylül 2018. Endonezya'nın Sulawesi Adası'nda 7,5 büyüklüğünde bir deprem olur. Yaklaşık yirmi dakika sonra Palu Körfezi'ne tsunami ulaşır; şehrin iki mahallesi ise sıvılaşan toprağın içine gömülür.

Depremden önce

Palu, Orta Sulawesi'nin başkentidir; dar ve uzun bir körfezin en iç ucunda kurulmuştur. Akşam saatlerinde Talise sahilinde Palu Nomoni Festivali'nin hazırlıkları sürmektedir.

Şehir, Palu-Koro Fayı'nın üzerindedir. Körfezin dar yapısı, gelen dalgaların yükselmesine elverişlidir.

Sarsıntı

Saat 18:02'de, akşamın yoğun saatinde, merkez üssü Palu'nun kuzeyinde olan deprem olur. Büyüklüğü 7,5 ile 7,6 arasında verilir. Yaklaşık yirmi dakika sonra tsunami körfeze girer; dalgalar Palu'da 4 ile 7 metre arasına ulaşır. Sahildeki festival alanında yüzlerce kişi dalgaların arasında kalır.

Şehrin Petobo ve Balaroa mahallelerinde zemin sıvılaşır. Toprak bir çamur akıntısına dönüşür, evleri yerinden sürükler ve yutar. Petobo'da 2.050 ev, Balaroa'da 1.747 ev yok olur.

İlk saatler

Palu havaalanında bir hava trafik kontrolörü, sarsıntı sırasında kulede kalarak bir yolcu uçağının kalkışını izlemeyi sürdürür; aldığı iç yaralanmalar nedeniyle hayatını kaybeder.

Can kaybı rakamı haftalar içinde yükselir: Endonezya Afet Ajansı ekim sonunda 2.081 ölü açıklar; son verilere göre 4.340 kişi hayatını kaybeder, 667 kişi kayıptır, 10.679 kişi yaralanır.

Yardım ve yeniden yapılanma

Yollar ve iletişim kesildiği için yardım bölgeye geç ulaşır. Avustralya, Avrupa Birliği ve Güney Kore başta olmak üzere birçok ülke yardım gönderir. Ekim sonunda 200 binden fazla kişi evsizdir.

Neyi değiştirdi

Palu, sıvılaşmanın bir şehirde ne kadar büyük alanı yok edebileceğini dünyaya gösterir; Petobo ve Balaroa'daki toprak akışları kaydedilen en büyük örnekler arasındadır. Yatay atımlı bir fayın da yıkıcı bir tsunamiye yol açabildiği yer bilimcilerin en çok incelediği konulardan biri olur.

Bugün

Palu'da yeniden yapım yıllar sürdü; 2020'de hâlâ binlerce aile kalıcı konut bekliyordu. Okulların yeniden yapımı en az bir yıl sürdü.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı (28 Eylül 2018, Sulawesi)
• USGS, M 7.5 - 72 km N of Palu, Indonesia
• Wikipedia, 2018 Sulawesi earthquake and tsunami
• Endonezya Jeoloji Ajansı, Palu sıvılaşma raporu