1999 Chi-Chi Depremi: Tayvan'ı İkiye Bölen Fay
21 Eylül 1999 gecesi Tayvan'da 7,7 büyüklüğündeki deprem Chelungpu Fayı'nı yüzeye kadar kırdı; 2.400'den fazla kişi öldü. Marmara depreminden bir ay sonraki felaketin belgesel anlatımı.
Gece 01:47. Tarih 21 Eylül 1999. Tayvan'ın orta kesiminde, Nantou ilçesindeki dağ kasabaları uykuda. Türkiye'deki Marmara depreminden bir ay sonra, Tayvan da yakın tarihinin en büyük depremini yaşıyor.
Depremden önce
Tayvan, Filipin Denizi levhası ile Avrasya levhasının çarpıştığı bir adadır. Adanın ortasındaki dağlık bölgede Nantou ve Taichung, yoğun nüfuslu kasabalar ve şehirlerdir. Chelungpu Fayı, bu bölgenin içinden kuzey-güney doğrultusunda geçer.
Sarsıntı
Gece 01:47'de, Chi-Chi kasabası yakınlarında 7,6-7,7 büyüklüğünde deprem olur. Chelungpu Fayı yaklaşık 100 kilometre boyunca yüzeye kadar kırılır; yer yer zemin metrelerce yükselir. Bir koşu pistini, bir okul bahçesini ve bir barajı ikiye bölen basamaklar oluşur.
Taichung ve Nantou'da çok katlı binalar çöker. Adanın büyük kısmında elektrik kesilir.
İlk saatler
Kurtarma çalışmalarına dünyanın pek çok ülkesinden ekipler katılır. Depremde 2.400'den fazla kişi hayatını kaybeder, 11 binden fazla kişi yaralanır. On binlerce bina yıkılır ya da ağır hasar görür.
Yardım ve yeniden yapılanma
Yıkılan kasabalar yeniden kurulur; zarar gören okullar daha dayanıklı yapılarla yenilenir. Tayvan'ın elektrik şebekesinin onarımı haftalar sürer.
Neyi değiştirdi
Chi-Chi depremi, o güne kadar kaydedilen en yoğun deprem verisini sağlar: adadaki yüzlerce kuvvetli yer hareketi istasyonu, sarsıntıyı ayrıntılı biçimde ölçer. Bu veriler dünya genelinde bina ve köprü tasarımına katkıda bulunur. Tayvan'da bina yönetmelikleri sıkılaştırılır.
Bugün
Taichung'daki 921 Deprem Müzesi, fayın ikiye böldüğü bir okulun üzerine kurulmuştur. Yıkılan okul binaları, depremin bir hatırası olarak korunuyor.
Kaynaklar
- NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
- USGS, M 7.7 - Chi-Chi, Taiwan, 20 September 1999 (UTC)
- 921 Earthquake Museum of Taiwan
