2003 Bam Depremi: Kerpiç Şehrin Yıkılışı

Cuma sabahı, saat 05:26. Tarih 26 Aralık 2003. İran'ın güneydoğusunda, hurma bahçeleriyle çevrili Bam şehri uykuda. Şehrin hemen altından gelen sarsıntı, kerpiç evleri ve iki bin yıllık kerpiç kaleyi birkaç saniyede toza çeviriyor.

Depremden önce

Bam, Kirman eyaletinde, çölün ortasında bir vaha şehridir. Hurma bahçeleri ve dünyanın en büyük kerpiç yapısı sayılan Arg-e Bam kalesiyle tanınır. Şehrin evleri de çoğunlukla kerpiçtendir. Bam'ın yakınından geçen fay, o güne kadar büyük bir deprem üretmemiştir.

Sarsıntı

Saat 05:26'da, 6,6 büyüklüğünde deprem olur. Odak çok sığdır ve doğrudan şehrin altındadır. Kerpiç evlerin büyük çoğunluğu çöker; ağır toprak damlar uyuyan insanların üzerine yıkılır. Arg-e Bam kalesi de büyük ölçüde yıkılır.

İlk saatler

Hayatta kalanlar, kış sabahının soğuğunda yakınlarını elleriyle toprak yığınlarından çıkarmaya çalışır. Yıkılan kerpiç, enkaz altında hava boşluğu bırakmadığı için kurtulma şansı düşüktür. Depremde 26 binden fazla kişi hayatını kaybeder; bazı kaynaklar 31 bin rakamını verir.

Yardım ve yeniden yapılanma

İran ve dünyanın pek çok ülkesinden kurtarma ekipleri ve yardım gelir. Türkiye de ekip gönderen ülkeler arasındadır. Hayatta kalanlar çadır kentlere yerleştirilir.

Şehir yıllar içinde daha dayanıklı yapılarla yeniden kurulur. Arg-e Bam'ın restorasyonu, uluslararası uzmanların katılımıyla uzun bir proje olarak sürer.

Neyi değiştirdi

Bam depremi, kerpiç yapıların depremde ne kadar ölümcül olabileceğini acı biçimde gösterir. İran'da kırsal konutların güçlendirilmesi ve yapı denetimi konusunda yeni programlar başlatılır.

Bugün

Bam ve Kültürel Peyzajı 2004'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girer. Restore edilen kale ve yeniden kurulan şehir, hurma bahçelerinin arasında yaşamaya devam ediyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• USGS, M 6.6 - southeastern Iran, 26 December 2003
• UNESCO, Bam and its Cultural Landscape