1978 Tabas Depremi: Çölün Ortasındaki Vahanın Yıkımı

16 Eylül 1978, akşam. İran'ın doğusunda, çölün ortasındaki vaha kasabası Tabas. Hurma bahçeleri ve kerpiç evlerle çevrili kasaba, bir akşam saatinde gelen depremle neredeyse tamamen yok oluyor.

Depremden önce

Tabas, Dest-i Lut ve Dest-i Kevir çölleri arasında, kervan yollarının geçtiği tarihî bir vaha kasabasıdır. Evler kerpiçtendir ve ağır toprak damlarla örtülüdür. Çevrede küçük köyler dağınık biçimde yer alır.

Sarsıntı

Akşam saatlerinde, 7,4 büyüklüğünde deprem olur. Tabas kasabası ve çevredeki onlarca köy büyük ölçüde yıkılır. Kerpiç evler ve ağır damlar, içindekilerin üzerine çöker.

İlk saatler

Çölün ortasındaki kasabaya yardım ulaşması zaman alır. Can kaybının 15 bin ile 25 bin arasında olduğu tahmin edilir; Tabas kasabasının nüfusunun büyük çoğunluğu hayatını kaybeder.

Yardım ve yeniden yapılanma

Hayatta kalanlar çadırlara yerleştirilir. Tabas, sonraki yıllarda daha dayanıklı yapılarla yeniden inşa edilir.

Neyi değiştirdi

Tabas depremi, İran'da kerpiç ve ağır toprak damlı evlerin depremde ne kadar ölümcül olduğunu bir kez daha gösterir. Deprem, bir yıl sonra yaşanacak devrim öncesi dönemin karmaşası içinde, yardımların yönetimiyle ilgili tartışmalara da konu olur.

Bugün

Tabas, hurma bahçeleri ve yeniden kurulmuş yapılarıyla yaşamaya devam ediyor. Kasabanın tarihî bahçesi, depremden sonra korunan ve onarılan yerlerden biri.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• Ambraseys, N. N. ve Melville, C. P. (1982). A History of Persian Earthquakes.