1980 İrpinya Depremi: Güney İtalya'nın Dağ Köyleri
23 Kasım 1980 akşamı Güney İtalya'da 6,9 büyüklüğündeki deprem dağ köylerini yıktı, 2.900'e yakın kişi öldü. İtalya'nın Sivil Koruma sistemini doğuran felaketin belgesel anlatımı.
Pazar akşamı, saat 19:34. Tarih 23 Kasım 1980. Güney İtalya'nın Irpinia bölgesinde aileler evlerinde, bazı köylerde akşam ayini sürüyor. Doksan saniyeye yakın süren sarsıntı, dağ köylerini yerle bir ediyor.
Depremden önce
Irpinia, Napoli'nin doğusunda, Apenin Dağları'nın Campania ve Basilicata bölgelerine uzanan kısmıdır. Yoksul dağ köyleri, taş evleri ve dar sokaklarıyla bilinir. Bölgeden on yıllardır kuzeye ve yurt dışına göç vardır.
Sarsıntı
Saat 19:34'te, 6,9 büyüklüğünde deprem olur. Sarsıntı yaklaşık bir buçuk dakika sürer. Sant'Angelo dei Lombardi, Lioni, Conza della Campania gibi kasabalar büyük ölçüde yıkılır. Balvano'da ayin sırasında kilise çöker; içindekilerin çoğu çocuktur.
Napoli'de de eski binalar çöker.
İlk saatler
Dağ yollarının kapanması ve iletişimin kopması nedeniyle yardım köylere ancak günler sonra ulaşabilir. Depremde 2.900'e yakın kişi hayatını kaybeder, yaklaşık 9 bin kişi yaralanır, 280 bin kişi evsiz kalır.
Cumhurbaşkanı Sandro Pertini bölgeyi ziyaret eder ve yardımların gecikmesini televizyonda açıkça eleştirir.
Yardım ve yeniden yapılanma
Kış gelirken evsiz kalanlar çadırlara ve konteynerlere yerleştirilir; bazı aileler yıllarca bu geçici konutlarda kalır. Yeniden yapım için ayrılan büyük fonların bir kısmının usulsüz kullanıldığı sonradan ortaya çıkar ve uzun soruşturmalara konu olur.
Neyi değiştirdi
Irpinia depremindeki dağınık ve yavaş müdahale, İtalya'da afet yönetiminin yeniden örgütlenmesine yol açar. Bu süreç, bugün İtalya'nın Sivil Koruma Dairesi olarak bilinen yapının kurulmasıyla sonuçlanır.
Bugün
Irpinia'nın köylerinin bir kısmı eski yerlerinde, bir kısmı yeni yerlerde yeniden kuruldu. Bazı köylerin eski merkezleri, yıkıntılarıyla birlikte terk edilmiş olarak duruyor.
Kaynaklar
- NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
- INGV, Catalogo dei Forti Terremoti in Italia: 23 novembre 1980, Irpinia-Basilicata
