2016 Amatrice Depremi Yaz Gecesi Kasabayı Yıktı

24 Ağustos 2016, Çarşamba. Saat 03:36. Orta İtalya'nın dağlarında, Amatrice kasabasında yaz tatili. Kasaba, ünlü "amatriciana" makarnasının festivaline hazırlanıyor; şehirlerden gelen aileler, torunlarıyla tatile gelmiş büyükanneler taş evlerde uyuyor. Kısa bir sarsıntı, kasabanın merkezini bir moloz yığınına çevirecek. Belediye başkanı birkaç saat sonra "Amatrice artık yok" diyecek.

Depremden önce

Amatrice, Lazio, Umbria, Abruzzo ve Marche bölgelerinin kesiştiği yerde, Apenin Dağları'nda küçük bir tarihî kasabadır. Taş evleri, kiliseleri ve meydanlarıyla yaz aylarında kalabalıklaşır; kışın birkaç bin kişinin yaşadığı kasabaya yazın şehirlerden gelen aileler dolar. Yakınında Accumoli, Arquata del Tronto ve Pescara del Tronto gibi küçük köyler vardır.

Orta Apeninler, İtalya'nın en aktif deprem bölgelerinden biridir. 1639'da Amatrice bir depremle yıkılmıştır. Yedi yıl önce 2009'da L'Aquila depremi 300'den fazla kişiyi öldürmüştür. İtalya'nın 1974'ten beri depreme dayanıklı yapı yasası vardır, ama eski taş evlerin çoğu güçlendirilmemiştir.

03:36

Gece 03:36'da, Accumoli yakınlarında, yerin yalnızca 4-5 kilometre altında 6,2 büyüklüğünde deprem olur. Sarsıntı Rimini'den Napoli'ye kadar, Roma'da, Floransa'da hissedilir.

Amatrice'nin tarihî merkezinin büyük bölümü çöker. Taş evler, uyuyan ailelerin üzerine yıkılır. Sant'Agostino kilisesinin cephesi ve gül penceresi yıkılır; Raffaello'nun öğrencisi ressam Nicola Filotesio'ya adanmış müze çöker. Kasabanın otelinde kalanlar enkaz altında kalır.

Amatrice Belediye Başkanı Sergio Pirozzi sabah radyoya şöyle der: "Amatrice artık yok, kasabanın yarısı yıkıldı."

Kız kardeşler

Pescara del Tronto köyünde, Rinaldo ailesinin evi çöker. Depremden yaklaşık 15 saat sonra itfaiyeciler, elleriyle kazarak iki kız kardeşe ulaşır. Dokuz yaşındaki Giulia, dört yaşındaki kardeşi Giorgia'nın üzerine kapanmış hâldedir. Giulia hayatını kaybetmiştir; Giorgia yaşamaktadır.

Bölgenin piskoposu Giovanni D'Ercole, "Birbirlerine sarılmışlardı" der. Kızları enkazdan çıkaran itfaiyeci Massimo Caico, ablanın vücudunun oluşturduğu hava boşluğunun Giorgia'nın hayatta kalmasını sağladığını anlatır. Giorgia, dördüncü yaş gününü birkaç gün sonra hastanede geçirir.

Kurtarma

İtfaiye, dağ kurtarma ekipleri, Sivil Koruma ve gönüllülerden yaklaşık 4.400 kişi, 70 köpekli arama ekibi ve helikopterler bölgede çalışır. Komşuların ve hayatta kalanların kendi kurtardıkları dışında, 238 kişi kurtarma ekiplerince enkazdan sağ çıkarılır. Artçılar çalışmaları zorlaştırır; ilk bir haftada 2.500'den fazla artçı sarsıntı olur.

Yaklaşık 2.100 kişi acil durum kamplarına, çadırlara yerleşir.

Kayıp

Depremde 299 kişi hayatını kaybeder: 234'ü Amatrice'de, 11'i Accumoli'de, 49'u Arquata del Tronto'dadır. Ölenlerin arasında, yaz tatili için kasabaya gelmiş pek çok çocuk ve yaşlı vardır. 365'ten fazla yaralı hastanelerde tedavi edilir.

Okul

Amatrice'deki Romolo Capranica ilkokulu kısmen çöker. Belediye 2013'te okulun depreme karşı güçlendirilmesi için 160 bin avro harcamıştır; ama güçlendirme, 2012'den beri geçerli olan deprem standartlarını karşılamaya yetmemiştir. Rieti savcılığı, çöken binaların neden yasaya uygun yapılmadığı ya da güçlendirilmediğini araştırmaya başlar.

Depremin en hızlı onarılan yapısı yine bir okul olur: Kasabanın okulu 15 Eylül'de, ders yılının başında yeniden açılır.

Amatriciana

İtalya'nın ve dünyanın dört bir yanındaki restoranlar, sattıkları her tabak amatriciana makarnasından depremzedelere bağış yapmaya başlar. Kasabanın adını taşıyan yemek, bir dayanışma işaretine dönüşür.

Fransız mizah dergisi Charlie Hebdo'nun depremzedeleri makarna yemeklerine benzeten karikatürü ise İtalya'da büyük öfkeye yol açar; Fransa'nın Roma büyükelçisi, karikatürün Fransız hükümetinin görüşünü yansıtmadığını açıklar.

Sonbahar depremleri

Bölgenin sarsıntıları bitmez. 26 Ekim'de Visso yakınlarında 6,1, 30 Ekim'de Norcia yakınlarında 6,6 büyüklüğünde depremler olur; ikincisi, Ağustos depreminden daha güçlüdür. Norcia'nın 14. yüzyıldan kalma San Benedetto bazilikası çöker. Ağustos'tan sonra boşaltılmış olan binalar sayesinde bu depremlerde can kaybı çok az olur. Ocak 2017'de bölge yeniden art arda gelen depremlerle sarsılır.

Yeniden yapılanma

Amatrice'nin tarihî merkezi, kırmızı bölge ilan edilerek kordona alınır ve uzun süre öyle kalır. Kasabalılar yıllarca geçici prefabrik evlerde yaşar. Yeniden yapım, ağır bürokrasi ve art arda gelen depremler yüzünden yavaş ilerler; hükümet, yeniden yapımı hızlandırmak için olağanüstü bir komiserlik kurar.

Neyi değiştirdi

Amatrice depremi, İtalya'nın tarihî kasabalarındaki eski taş evlerin depreme karşı ne kadar korumasız kaldığını yeniden gösterdi. Deprem, İtalya'da "Sismabonus" adı verilen, ev sahiplerinin binalarını depreme karşı güçlendirmesini vergi indirimiyle teşvik eden programın başlatılmasına katkı yaptı.

Bugün

Amatrice'nin yıkılan merkezinde yeniden yapım sürüyor. Kasabanın ünlü makarnası, her yaz yeniden düzenlenen festivalle anılıyor. Her 24 Ağustos gecesi saat 03:36'da kasabada ölenlerin adları okunuyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV), 24 Ağustos 2016 Amatrice depremi
• Protezione Civile, kayıp ve kurtarma bilgileri (Ağustos 2016)
• Associated Press / Global News, "The embrace of life: A story of 2 sisters in Italy's quake" (Ağustos 2016)
• Vikipedi (İngilizce), August 2016 Central Italy earthquake (başlangıç kaynağı)