1953 Kefalonya Depremi Adaları Üç Günde Yıktı

Ağustos 1953. Yunanistan'ın İyon Denizi'ndeki Kefalonya, İthaka ve Zakintos adalarında yaz. 9 Ağustos'ta bir deprem, 11 Ağustos'ta daha büyüğü gelir. Adalılar korku içinde açıkta beklerken 12 Ağustos'ta, öğleden önce, en büyük sarsıntı vurur. Kefalonya'da ayakta neredeyse hiçbir bina kalmaz.

Depremden önce

Kefalonya, Venedik döneminden kalma zarif konakları, kiliseleri ve taş köyleriyle tanınan bir adadır. Başkenti Argostoli, limanı ve kıyı boyunca uzanan konaklarıyla adanın ticaret merkezidir. Komşu Zakintos ve İthaka da benzer mimariye sahiptir.

Adalar, Afrika ve Avrasya levhalarının yaklaştığı Helen Yayı'nın batı ucunda, Yunanistan'ın en aktif deprem bölgelerinden birindedir.

Üç gün, üç deprem

9 Ağustos sabahı 6,3 büyüklüğünde bir deprem olur. 11 Ağustos sabaha karşı 6,5 büyüklüğünde ikinci bir deprem gelir. Evleri hasar gören adalılar açıkta, bağlarda ve kumsallarda beklemeye başlar.

12 Ağustos'ta, yerel saatle 11:24'te, 6,8 büyüklüğünde ana deprem vurur. Kefalonya ve İthaka'nın köylerinin ve kasabalarının büyük bölümü yıkılır. Argostoli ağır hasar görür. Zakintos'un merkezinde yalnızca iki binanın ayakta kaldığı yazılır; çıkan yangınlar şehri yakar. Aynı gün öğleden sonra 6,2 büyüklüğünde güçlü bir artçı daha olur.

Deprem, Kefalonya adasını yaklaşık 60 santimetre yükseltir.

Fiskardo'nun şansı

Kefalonya'nın kuzeyindeki küçük balıkçı köyü Fiskardo, adada yıkımdan kurtulan nadir yerlerden biridir. Venedik döneminden kalma evleri bugün de ayaktadır ve 1953 öncesi Kefalonya'nın nasıl göründüğünü gösteren tek yer olarak anılır.

Denizden gelen yardım

Adalara ilk yardımı gemiler getirir. Kayıtlara göre insani yardımla ilk ulaşan gemi ABD Donanması'nın USS Salem kruvazörüdür. Onu İngiliz Kraliyet Donanması'nın HMS Gambia ve HMS Bermuda gemileri izler. İsrail dört savaş gemisi gönderir; bu, İsrail'in bir afet bölgesine yaptığı ilk yardım olarak kayda geçer. İtalyan itfaiye ekipleri de adaya ulaşır.

Gemilerdeki doktorlar yaralıları tedavi eder; denizciler kurtarma ve yardım çalışmalarına katılır.

İlk günler

Depremlerde 445 ile 800 arasında kişi hayatını kaybeder. Ada halkı kumsallarda, zeytinliklerde, çadırlarda yaşamaya başlar. Yıkılan Argostoli'de geçici ahşap evler yapılır; bunların bir kısmı onlarca yıl kullanılacaktır.

Göç

Yeniden yapım yıllar sürer. Ama pek çok adalı geri dönmez. Deprem, büyük bir göç dalgasını başlatır: on binlerce Kefalonyalı, İthakalı ve Zakintoslu Atina'ya, Kanada'ya, Amerika'ya, Avustralya'ya ve İngiltere'ye göç eder. Adaların nüfusu on yıllar boyunca toparlanamaz.

Neyi değiştirdi

1953 depremi, Yunanistan'da ilk modern deprem yönetmeliğinin hazırlanmasını hızlandırdı. Kefalonya'nın eski mimarisinin büyük kısmı yok oldu; yeni binalar betonarme ve daha alçak yapıldı. Yunanistan, depremzedeler yararına özel pullar bastırdı.

Bugün

Kefalonya bugün turistlerin sevdiği bir ada. Fiskardo'nun eski evleri ve terk edilmiş eski köylerin kalıntıları, adanın 1953 öncesini hatırlatıyor. Argostoli'de geçici olarak yapılan ahşap evlerden bazıları hâlâ ayakta.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• USGS, 1953 Ionian earthquake ShakeMap
• Yunanistan Deprem Planlama ve Koruma Örgütü (OASP), 1953 İyon Adaları depremleri
• Vikipedi (İngilizce), 1953 Ionian earthquake (başlangıç kaynağı)