1970 Gediz Depremi: Sobaların Yandığı Gece
28 Mart 1970 gecesi 7,2 büyüklüğündeki deprem Kütahya'nın Gediz ilçesini yıktı, 1.086 kişi öldü. Yıkıntıları yangınların sardığı depremin belgesel anlatımı.
Cumartesi gecesi, saat 23:02. Tarih 28 Mart 1970. Kütahya'nın Gediz ilçesinde insanlar evlerinde, sobaların başında. Deprem, ilçeyi ve çevresindeki köyleri birkaç saniyede yıkıyor; ardından çıkan yangınlar yıkıntıları sarıyor.
Depremden önce
Gediz, Ege'nin iç kesiminde, Murat Dağı'nın eteğinde tarım ve hayvancılıkla geçinen bir ilçedir. Evler çoğunlukla kerpiç ve ahşap karkaslıdır; mart gecelerinde sobalar yanmaktadır.
Batı Anadolu, kuzey-güney yönünde gerilen bir bölgedir; bu gerilme Gediz'in çevresinde normal faylar oluşturur.
Sarsıntı
Saat 23:02'de, büyüklüğü 7,2 olarak hesaplanan deprem olur. Gediz ilçe merkezi ve çevresindeki köylerde evlerin büyük çoğunluğu çöker. Devrilen sobalar yıkılan evlerde yangınlar başlatır.
İlk saatler
Gece boyunca hayatta kalanlar yıkıntılardan yakınlarını çıkarmaya çalışır. Depremde 1.086 kişi hayatını kaybeder, 1.260 kişi yaralanır. Binlerce aile evsiz kalır ve mart soğuğunda açıkta kalır.
Yardım ve yeniden yapılanma
Kızılay ve ordu bölgeye çadır ve yiyecek ulaştırır. Depremden sonra ilçenin yeniden kurulması için zemin ve yerleşim çalışmaları yapılır; yeni konutlar daha güvenli bulunan alanlarda inşa edilir.
Neyi değiştirdi
Gediz depremi, Batı Anadolu'daki normal fayların ne kadar yıkıcı olabileceğini gösterir. Deprem, Türkiye'de deprem sonrası yerleşim yeri seçimi ve kırsal konut yapımı konusunda yapılan ilk kapsamlı çalışmalardan birine yol açar.
Bugün
Gediz, depremden sonra yeniden kurulan yapısıyla yaşamını sürdürüyor. 28 Mart, ilçede her yıl depremde ölenlerin anıldığı gündür.
Kaynaklar
- NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
- USGS, M 7.2 - 19 km NE of Gediz, Turkey
- Akdeniz Üniversitesi ve İTÜ, 28 March 1970 Gediz earthquake fault: palaeoseismology and tectonic significance
