1953 Yenice-Gönen Depremi: Kuzey Anadolu Fayı'nın Güney Kolu

Çarşamba akşamı, saat 21:06. Tarih 18 Mart 1953. Çanakkale'nin Yenice ilçesi ile Balıkesir'in Gönen ilçesi arasında yer sarsılır. Kuzey Anadolu Fayı'nın güney kolundaki bu kırılma, Yenice'yi büyük ölçüde yıkar.

Depremden önce

Yenice ve Gönen, Biga Yarımadası'nın iç kesiminde, tarım ve ormancılıkla geçinen kasabalardır. Evler çoğunlukla taş, kerpiç ve ahşaptan yapılmıştır.

Bölge, Kuzey Anadolu Fayı'nın Marmara'nın güneyinden geçen kolları üzerindedir. Bu kollar, ana kol kadar bilinmese de büyük depremler üretebilir.

Sarsıntı

Saat 21:06'da deprem olur. Büyüklüğü kaynaklara göre 7,2 ile 7,5 arasında verilir. Yaklaşık 70 kilometrelik bir fay boyunca yer yüzeyi kırılır; bazı noktalarda iki yaka yatayda 4 metreyi aşan bir kayma yaşar.

Sarsıntı Bursa, İstanbul, İzmir ve Edirne'de de hissedilir.

İlk saatler

Gece karanlığında en ağır tablo Yenice'dedir. Can kaybı için kaynaklar farklı rakamlar verir: Türkiye'deki kayıtlarda 265 kişi geçer; NOAA ve uluslararası kataloglar ise en az 1.070 ölü kaydeder ve bunların büyük çoğunluğunu Yenice'de gösterir. Gönen, Çan ve Manyas'ta da ölenler vardır.

Binlerce bina yıkılır ya da hasar görür.

Yardım ve yeniden yapılanma

Evleri yıkılan aileler mart soğuğunda açıkta kalır. Onarım maliyeti yaklaşık 3,5 milyon dolar olarak hesaplanır. Yetkililerin ilk açıkladığı can kaybı rakamının gerçeğin çok altında kaldığı sonradan anlaşılır.

Neyi değiştirdi

Yenice-Gönen depremi, Kuzey Anadolu Fayı'nın yalnızca tek bir hattan ibaret olmadığını, güney kollarının da yıkıcı olabileceğini gösterir. Depremden sonra Türkiye'de yeni bir ulusal yeniden yapım yasası çıkarılır; sarsıntının hissedildiği Yunanistan da yeni yapı kuralları getirir.

Bugün

Yenice-Gönen Fayı, yer bilimciler tarafından hâlâ incelenen aktif bir faydır. Yenice, depremden sonra yeniden kurulan bir ilçe olarak yaşamını sürdürüyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı (18 Mart 1953, Yenice)
• Wikipedia, 1953 Yenice–Gönen earthquake
• Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, The Yenice-Gönen active fault (NW Turkey): Active tectonics and palaeoseismology