2023 Fas Depremi: Atlas Dağlarında Gece Yarısı

Cuma gecesi, saat 23:11. Tarih 8 Eylül 2023. Fas'ın Yüksek Atlas Dağları'ndaki köylerde insanlar uykuya hazırlanıyor. Bölgede yüzyılı aşkın sürede görülmemiş büyüklükte bir deprem, taş ve kerpiç köyleri yıkıyor; sarsıntı Marakeş'te de hissediliyor.

Depremden önce

Al Haouz ili, Marakeş'in güneyinde, Yüksek Atlas'ın sarp vadilerine kurulmuş Berberi köylerinden oluşur. Evler taş, kerpiç ve ağaçtan yapılmıştır. Vadilerin yollarının çoğu dar dağ yollarıdır. Bölgede bu büyüklükte bir deprem kayıtlara geçmemiştir.

Sarsıntı

Saat 23:11'de, 6,8 büyüklüğünde deprem olur. Dağ köylerinin evleri birkaç saniye içinde çöker; bazı köyler neredeyse tamamen yok olur. Marakeş'in tarihî medinasında bazı eski binalar ve minareler hasar görür. 12. yüzyıldan kalma Tinmel Camii ağır hasar alır.

İlk saatler

Heyelanlar ve kayalar dağ yollarını kapatır; uzak köylere ulaşmak günler sürer. Köylüler enkazı kendi elleriyle kazar. Depremde yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybeder, 5 bin 600'den fazla kişi yaralanır.

Yardım ve yeniden yapılanma

Fas ordusu ve yerel gönüllüler bölgeye ulaşır. Fas, uluslararası yardım tekliflerinden yalnızca İspanya, Birleşik Krallık, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin ekiplerini kabul eder. Evsiz kalan aileler çadırlarda kışa hazırlanır. Fas hükümeti, evleri yıkılan ailelere yeniden inşa için destek veren kapsamlı bir program başlatır.

Neyi değiştirdi

Al Haouz depremi, dağ köylerindeki geleneksel yapıların ve ulaşımı zor bölgelerin afetler karşısındaki kırılganlığını gösterir. Yeniden yapım, geleneksel mimariyi koruyarak depreme dayanıklı ev yapmanın yollarını tartışmaya açar.

Bugün

Yüksek Atlas köylerinde yeniden yapım sürüyor. Tinmel Camii'nin restorasyonu, bölgenin kültürel mirasını korumanın simgesi olarak devam ediyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• USGS, M 6.8 - Al Haouz, Morocco, 8 September 2023