1960 Agadir Depremi: On Beş Saniyede Yıkılan Şehir

29 Şubat 1960, gece 23:40. Fas'ın Atlas Okyanusu kıyısındaki Agadir, ramazan ayının son günlerinde. On beş saniye süren bir sarsıntı, şehrin büyük bölümünü yıkıyor ve nüfusunun yaklaşık üçte birini hayatından ediyor.

Depremden önce

Agadir, Fas'ın güneyinde, limanı ve sahilleriyle büyüyen bir şehirdir. Tepedeki eski kasba, yeni mahalleler ve liman bölgesi, şehrin üç ana parçasıdır. Evlerin çoğu taş ve kerpiçten, depreme dayanıksız biçimde yapılmıştır.

Sarsıntı

Gece 23:40'ta, şehrin hemen altında 5,7-5,9 büyüklüğünde deprem olur. Büyüklüğü orta düzeyde olsa da çok sığdır ve tam şehrin altındadır. Kasba neredeyse tamamen yıkılır; Talborjt mahallesi yerle bir olur.

İlk saatler

Gece yarısı gelen deprem insanları evlerinde yakalar. Fas ordusu ve limandaki Fransız ve Amerikan denizcileri kurtarma çalışmalarına katılır. Can kaybı 12 bin ile 15 bin arasında tahmin edilir; bu, şehrin nüfusunun yaklaşık üçte biridir.

Yardım ve yeniden yapılanma

Kral V. Muhammed, Agadir'in yeniden kurulacağını ilan eder. Şehir, eski yerinin birkaç kilometre güneyinde, depreme dayanıklı yapılar ve geniş caddelerle yeniden inşa edilir. Yıkılan kasbanın bulunduğu tepe, bir anma alanına dönüşür.

Neyi değiştirdi

Agadir depremi, Fas'ta ilk deprem yönetmeliğinin hazırlanmasına yol açar. Orta büyüklükteki sığ bir depremin, dayanıksız yapılar üzerinde ne kadar yıkıcı olabileceğinin klasik örneklerinden biri olarak deprem mühendisliği kitaplarına girer.

Bugün

Agadir, Fas'ın en büyük turizm şehirlerinden biridir. Kasba tepesinde dev harflerle yazılmış "Allah, Vatan, Kral" yazısı, depremden kurtulan eski şehrin üzerinde yükselir.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• USGS, Historic Earthquakes: Agadir, Morocco 1960