2026 Chocó Depremi Merkez Üssünden Uzaktaki Cali ve Pereira'yı Yıktı

10 Ağustos 2026, pazartesi sabahı. Kolombiya'da yeni cumhurbaşkanı göreve başlayalı üç gün olmuş. Saat 07.34'te Pasifik kıyısındaki Chocó'nun ormanlık dağlarının yaklaşık yüz kilometre altında kaya kırılıyor. Merkez üssündeki küçük kasabada kimse ölmüyor; ölüm, yüzlerce kilometre öteden, Cali'nin apartmanlarından, Pereira'nın sokaklarından, Manizales'in katedralinden haber veriyor. Bir ay sonra resmî kayıtlar 331 ölü, 111 kayıp ve yarım milyona yakın etkilenmiş insan gösteriyor.

Depremden önce

Chocó, Kolombiya'nın Pasifik'e bakan, yağmur ormanlarıyla kaplı, ülkenin en yoksul bölgelerinden biridir. Başkenti Quibdó'dur. Departmanın güneydoğu ucunda, Risaralda ve Valle del Cauca sınırında, yaklaşık 5.800 kişinin yaşadığı San José del Palmar kasabası vardır. Kasabaya tek bir kara yolu çıkar.

Bölgenin altında okyanus kabuğu doğuya, Güney Amerika levhasının altına dalar. Bu dalan levhanın içinde, 100 kilometre kadar derinde, zaman zaman büyük depremler olur. Aynı bölgede 23 Kasım 1979'da da benzer derinlikte 7,2 büyüklüğünde bir deprem olmuş, Pereira, Armenia ve Manizales'te hasar bırakmıştır. Derin depremlerin özelliği, sarsıntıyı geniş bir alana yaymasıdır.

Ülke siyasi bir geçiş dönemindedir. Abelardo de la Espriella 7 Ağustos'ta cumhurbaşkanı olarak göreve başlamıştır. Afet yönetimi kurumu UNGRD'nin başında ise hâlâ önceki hükümetten kalan Javier Pava vardır.

Sabah 07.34

Deprem yerel saatle 07.34'te, eşgüdümlü evrensel saatle 12.34'te başlar. Büyüklüğü 7,4'tür. Merkez üssü San José del Palmar'ın birkaç kilometre yakınındadır. Derinliği kaynaklara göre değişir: Kolombiya Jeoloji Servisi 96 kilometre, ABD'nin okyanus ve atmosfer kurumu NOAA'nın kataloğu 110 kilometre verir. Sarsıntı yaklaşık iki dakika sürer.

Derinlik, sarsıntıyı bir bölgeye hapsetmez. Quibdó, Cali, Pereira, Manizales ve Bogotá'da insanlar sokağa koşar. Deprem Panama'da, Ekvador'da ve Venezuela'da da hissedilir. İlk saatlerde 21 artçı sarsıntı gelir; ertesi gün sayıları yüzü geçer.

Manizales'te Nuestra Señora del Rosario Katedrali'nde o sırada sabah ayini canlı yayınlanmaktadır. Başpiskoposluğun açıklamasına göre ayin bitmek üzereyken herkesi şaşırtan güçlü bir sallantı gelir. Katedralin iki kulesinden biri içeri, ana nefe doğru çöker; tepedeki haç kırılır. Başpiskopos José Miguel Gómez Rodríguez katedralde kimsenin ölmediğini duyurur. Cali'de La Merced Manastırı'nın çatısının bir bölümü, Cartago'da bir bazilikanın ana nef çatısı çöker.

Cali'nin 64 yaşındaki taksi şoförü Jorge Moncayo, Al Jazeera'ya bütün evinin sallandığını ve hayatında bu kadar güçlü bir deprem yaşamadığını anlatır.

Cali'de çöken mahalleler

En ağır tablo, merkez üssünün yaklaşık 200 kilometre güneyindeki Cali'dedir. İlk gün yirmiden fazla bina çöker, 380'i hasar görür. El Lido ve Capri gibi mahallelerde apartman blokları yığına döner. Al Jazeera muhabirleri ertesi gün bazı mahallelerin bütünüyle düzleşmiş gibi göründüğünü yazar.

Kentin büyük kamu hastanesi Hospital Universitario del Valle'nin üst katları kısmen çöker. Çocuk servisi de etkilenir. Yaklaşık 600 hasta dışarı çıkarılır; doktorlar onları otoparkta ve molozla kaplı sokakta tedavi eder.

Enkazın başına önce komşular koşar. Gönüllü kurtarıcı Juan Carlos Osorio, bütün mahallenin birlikte çalıştığını, insanların el ele zincir kurduğunu anlatır. Bir başka gönüllü, Carmen Yasmin Garcia, ekibinin çöken bir binadan yedi kişiyi çıkardığını, dört kişinin ve bir köpeğin hâlâ içeride olduğunu söyler. Belediye Başkanı Alejandro Eder daha fazla kurtarıcı ister. Torres del Limonar Capri bloklarından bir adam, başka bir enkazdan bebeğiyle bir anne sağ çıkarılır. Salı günü Cali'de enkazdan canlı kurtarılanların sayısı 86'ya ulaşır.

Ordu kente 400 asker gönderir. Ülke genelinde bin personel 40 ayrı bölgede çalışmaktadır. Cali'den Buenaventura limanına giden yollar heyelanlarla kapanır; Cali, Pereira, Manizales, Quibdó, Armenia, Cartago ve Buenaventura havalimanlarında ticari uçuşlar durur.

Enkazın altında on saat

El Lido mahallesinde, Calle Quinta yakınında çöken bir binada 48 yaşındaki Paula Andrea Lasprilla beton bir kolonun altında kalır. Sağ bacağı kolonun altında ezilmiş, açık bir yara oluşmuştur. Cali itfaiyesinin arama kurtarma ekibi bölgeye saat 07.49'da, depremden on beş dakika sonra ulaşır.

Saatler geçer, bacak kurtarılamaz. Travma cerrahı Laureano Quintero, iki cerrah ve sağlık ekibiyle birlikte kararı verir: ameliyat enkazın içinde yapılacaktır. Bacak orada kesilir. Paula Andrea Lasprilla akşam 17.50 sularında, on saati aşkın bekleyişten sonra enkazdan çıkarılır ve hastaneye kaldırılır. Oğlu Omar Martinez Lasprilla da aynı binadan başından yaralı ama bilinci açık çıkarılır.

Pereira ve Kahve Bölgesi

Yaklaşık yarım milyon nüfuslu Pereira, Cali'den sonra en çok etkilenen kenttir. İlk gün kentte 65 binanın çöktüğü bildirilir. Elektrik kesilir, telefon ve internet gidip gelir. Havalimanı kapanır. Kentin teleferiği Megacable'da iki direk hasar görür, halat yerinden çıkar; 16 kişi kabinlerde asılı kalır. Belediye başkanı, kabinlerdekilerin hayatının tehlikede olmadığını, önceliğin çöken binalardaki insanlar olduğunu söyler. Kabinlerdekiler sekiz saat sonra hâlâ beklemektedir.

Ertesi gün Calle 21'de, 7. ve 8. caddeler arasında çöken bir yapının altından ses gelir. Kurtarıcılar Humberto adlı bir adamla iletişim kurar; çevredeki kalabalıktan susmasını ve uzaklaşmasını isterler.

Jorge González dört katlı bir binanın yıkıntısında 87 yaşındaki teyzesi Nubia Bonilla'yı arar; dünden beri oradan ayrılmadığını söyler. 46 yaşındaki Maribel Verano, çöken bir otelde kalan 72 yaşındaki annesi Luz Marina'yı ve 38 yaşındaki kız kardeşi Sandra'yı bekler. 28 yaşındaki inşaat işçisi Jesús Piñeros, üç yıl önce Venezuela'daki krizden kaçmış, şimdi evini ikinci kez kaybetmiştir: "Sıfırdan geldik, herkes gibi yeniden kalkacağız."

Pereira'nın ölü sayısı günden güne büyür: ilk gün 40, ertesi gün resmî açıklamalarda 66, kent birliği Asocapitales'in verisinde 81. Sonraki derlemelerde kentteki ölü sayısı yüzü aşar. Armenia'da 174 kişi yaralanır. Manizales'te 5 kişi ölür.

Merkez üssünde sessizlik

San José del Palmar'dan uzun süre haber gelmez. Kasabaya giden yol on sekizden fazla heyelanla kapanmıştır; elektrik, su ve telefon kesilmiştir. Kasabaya ancak Quibdó'dan yaklaşık bir saatlik helikopter yolculuğuyla ulaşılabilir. UNGRD'nin yardımı da helikopterle gelir.

Belediye Başkanı León Fabio Marín Moncada'nın verdiği bilanço beklenmedik bir haberdir: kasabada ölen yoktur. Ama yaklaşık 400 ev hasarlıdır, en az 20 yapı çökmüştür. Evlerde kolonlar devrilmek üzeredir, döşemeler patlamış, duvarlar çatlamıştır. 11 Ağustos gecesi 23.07 ve 23.09'da iki küçük artçı daha gelir; kasaba halkı geceyi uyanık geçirir. RCN'ye konuşan bir kadın, son günlerin çok kötü geçtiğini, çocukların da uyuyamadığını anlatır ve Chocó'nun bu köşesinin unutulmamasını ister.

Chocó'nun başka yerlerinde tablo daha ağırdır. Istmina'da 70 kişi yaralanır, 550 ev hasar görür. Belediye Başkanı Jaison Mosquera Sánchez, Semana dergisine insanlara bakacak imkânlarının olmadığını, halkın okullarda uyuduğunu söyler. Belediye binası ve okullar hasarlıdır. Sipí'de bir topluluk önderi, 65 evden yalnızca dört beşinin ayakta kaldığını anlatır; senatör Jennifer Pedraza ise yaklaşık 100 evden 70'inin çöktüğünü söyler. Chocó'da toplam 14 kişi ölür; bunların dokuzu ilk sayımlarda Quibdó'dandır.

Devlet ve geri çevrilen kurtarıcılar

Cumhurbaşkanı de la Espriella deprem günü Bogotá'da UNGRD merkezine gider. Sosyal medyadan yaptığı açıklamada müdahalenin yönetimini doğrudan üstlendiğini ve birleşik bir komuta merkezi kurulmasını emrettiğini duyurur; halka "Yalnız değilsiniz" der. Al Jazeera'ya göre ilk önceliği enkaz altındakileri kurtarmak olarak tanımlar. En ağır vurulan kentlerden Pereira'ya gideceğini açıklar. Ulusal afet hâli ve üç günlük yas ilan edilir, resmî binalarda ve büyükelçiliklerde bayraklar yarıya iner. Evsiz kalan ailelere kira yardımı sözü verilir. 12 Ağustos'ta ekonomik olağanüstü hâl ilan edilir ve "Mucize Fonu" adıyla bir yeniden yapılanma fonu önerilir.

En çok tartışılan konu yabancı kurtarma ekipleridir. UNGRD Başkanı Javier Pava, ülkede 23 uzman arama kurtarma ekibi bulunduğunu, dışarıdan insan değil malzeme ve teknoloji istendiğini söyleyerek yabancı ekipleri geri çevirir. Meksika, ekibinin kabul edilmediğini açıklar; eski Cumhurbaşkanı Gustavo Petro başta olmak üzere muhalefet hükümeti eleştirir. 13 Ağustos'ta hükümet geri adım atar. UNGRD'nin başına David Santiago Tamayo getirilir. Tamayo, Dışişleri Bakanı Omar Bula ile birlikte ABD, El Salvador, Ekvador ve İsrail ekiplerinin kabul edildiğini, bu ekiplerin uluslararası arama kurtarma danışma grubu INSARAG'ın standartlarına göre sertifikalı olduğunu açıklar.

Kayıp sayısı da karışıktır. Resmî liste birkaç yüz kişiyi gösterirken vatandaşların kurduğu internet sitelerinde 2.700'den fazla, bir ara 4.000'e yakın kayıp bildirimi birikir. Bu farkın büyük kısmı, iletişimin kesildiği ilk günlerde ulaşılamayan insanlardan kaynaklanır.

Cali aramayı bitiriyor

Cali, 21 Ağustos'ta arama kurtarma çalışmalarını resmen kapatır. Kentin bilançosu 150 ölü, 1.500'ü aşkın yaralı ve enkazdan sağ çıkarılan 88 kişidir. Belediye Başkanı Eder, kapanışta bunun çok önemli ama aynı zamanda çok acı bir an olduğunu söyler ve kentin yeniden ayağa kalkacağını ekler.

Yeniden yapılanmanın hesabı ağırdır. Cali yönetimi kentin yeniden inşası için yaklaşık 3,2 milyar dolar gerektiğini, işin iki ila dört yıl süreceğini, hedefin üç yıl olduğunu açıklar. Eder, eldeki kaynakların ihtiyacın üçte birine bile yetmediğini belirterek 1999 Kahve Bölgesi depreminden sonra kurulan fona benzer özel bir yeniden yapılanma fonu önerir. Parklar ve sokaklar evini kaybedenlerin sığınağına dönüşür.

Bir ayın bilançosu

UNGRD'nin 9 Eylül'de açıkladığı rakamlara göre deprem 331 kişinin ölümüne yol açmış, 4.505 kişiyi yaralamıştır; 111 kişi hâlâ kayıptır. 16 departmanda 498 belediye etkilenmiştir. 296.738 aileden 466.709 kişi depremin doğrudan etkisini yaşamıştır. NOAA'nın kataloğu ise 335 ölü, 4.516 yaralı ve 105 kayıp verir; 36.478 evin yıkıldığını, 170.453 evin hasar gördüğünü kaydeder.

Ölülerin yüzde 97'den fazlası departman başkentlerindedir. Bu, depremin en çok kentlerdeki çok katlı yapıları vurduğunu gösterir. Merkez üssünün bulunduğu kırsal Chocó'da ölüm az, yoksulluk ve ulaşılmazlık büyüktür.

Hasarın faturası da kaynağa göre değişir. İlk tahminler en az 20 trilyon peso (yaklaşık 6,4 milyar dolar) idi. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile UNGRD'nin ortak değerlendirmesi doğrudan fiziksel hasarı 42,1 trilyon peso, yaklaşık 13,4 milyar dolar olarak hesaplar; bu, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 2,3'üdür.

Neyi değiştirdi

Deprem, Kolombiya'nın en büyük kentlerinin derin depremlere karşı ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Merkez üssündeki kasaba ölüsüz atlatırken iki yüz kilometre ötedeki Cali'de 150 kişinin ölmesi, sarsıntıdan çok yapıların ve zeminin hikâyesini anlatıyor. Bir kamu hastanesinin üst katlarının çökmesi, hastaların sokakta tedavi edilmesi, afet anında hastanelerin kendisinin de korunması gerektiğini bir kez daha hatırlattı.

Yabancı kurtarıcıların geri çevrilmesi ve bir gün sonra kabul edilmesi, yeni hükümetin ilk büyük sınavında afet yönetiminin siyasetten ayrılamadığını gösterdi. Chocó'da ise eski bir sorun yeniden görünür oldu: tek yolu heyelanla kapanan bir kasabaya günlerce yalnız helikopterle ulaşılabildi.

Bugün

Eylül başında Mucize Fonu henüz resmen kurulmamıştı. Hükümet ve özel sektör Chocó'nun altyapısı için 1 trilyon pesoluk bir paket açıkladı. Şarkıcı Shakira'nın Pies Descalzos vakfı on okulun yeniden yapımını üstlendi; Bogotá'da düzenlenen "Voces por la Vida" konseri 11 milyar peso topladı. Cali yıkılan mahallelerini kaldırmaya, Pereira ve Manizales hasarlı yapılarını incelemeye devam ediyor. Kulesi çöken Manizales Katedrali, deprem sonrası yapısal inceleme için kapatılmıştı. San José del Palmar'ın yolu ve evleri ise Chocó'nun hâlâ en zor ulaşılan köşelerinden birinde yeniden yapılmayı bekliyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı, kayıt 11015 (Kolombiya, Chocó, 10 Ağustos 2026)
• USGS, M 7.4, San José del Palmar, Kolombiya olay sayfası ve sarsıntı haritası
• Al Jazeera, 10, 11 ve 12 Ağustos 2026 haberleri (ilk bilanço, kayıplar, ulusal yas)
• Colombia One, 10 Ağustos - 10 Eylül 2026 haberleri (cumhurbaşkanının açıklamaları, kiliselerdeki hasar, yabancı kurtarma ekipleri, Cali'deki saha ameliyatı, Cali'nin yeniden yapılanma planı, bir aylık UNGRD bilançosu)
• Semana, Istmina ve Sipí'den haber (Ağustos 2026)
• El Colombiano, Pereira Megacable haberi (10 Ağustos 2026)
• Vanguardia, Pereira'da Calle 21'deki kurtarma çalışması (11 Ağustos 2026)
• Teleamazonas, Pereira'dan saha haberi (Ağustos 2026)
• La Opinión, Cali'de arama kurtarmanın kapanışı (21 Ağustos 2026)
• Vistazo, Noticias RCN ve Infobae, San José del Palmar'dan haberler (11-12 Ağustos 2026)
• Vikipedi (İngilizce), 2026 Colombia earthquake (başlangıç kaynağı)