2018 Anchorage Depremi Ders Almış Bir Şehri Sınadı

30 Kasım 2018, Cuma. Saat 08:29. Alaska'nın en büyük şehri Anchorage'da kış sabahı; okullara giden çocuklar, işe giden araçlar, karanlık bir gökyüzü. 7,1 büyüklüğündeki deprem şehri sarsacak, yolları yarıp çökertecek. Ama bu kez kimse depremden ölmeyecek. 1964'ün derslerini alan bir şehir, depremi ayakta karşılayacak.

Depremden önce

Anchorage, 1964'teki büyük Alaska depreminde ağır yıkım yaşamış bir şehirdir: Turnagain mahallesi denize kaymış, şehir merkezi çökmüştür. O depremden sonra Anchorage, yapı kurallarını sıkılaştırmış, kayma riski yüksek bölgeleri park alanlarına dönüştürmüştür.

Alaska'nın güneyi, Pasifik levhasının Kuzey Amerika levhasının altına yılda yaklaşık 57 milimetre daldığı yerdedir. Depremler genellikle açık denizde olur. Ama bu deprem, şehrin hemen altında olacaktır.

08:29

Saat 08:29'da, Anchorage'ın yaklaşık 16 kilometre kuzeyinde, Point Mackenzie yakınlarında, yerin 47 kilometre altında 7,1 büyüklüğünde deprem olur. Deprem, levha sınırında değil, dalan Pasifik levhasının içinde meydana gelir. Altı dakika sonra 5,7 büyüklüğünde güçlü bir artçı gelir.

Okullarda öğrenciler sıraların altına girer; ders kitapları raflardan düşer. Evlerde dolaplar devrilir, televizyonlar yere çakılır. Ulusal Tsunami Uyarı Merkezi, kendisi de deprem bölgesinde, Palmer'da olmasına rağmen, Cook Körfezi ve Kenai yarımadası için tsunami uyarısı verir; uyarı kısa süre sonra kaldırılır.

Yarılan yollar

Ted Stevens Anchorage Uluslararası Havalimanı yakınında, Minnesota Drive'ın bir rampası ve çevresindeki yamaç çöker. Çöken yolun ortasında bir cip mahsur kalır; sürücüsü yara almadan kurtulur. Bu görüntü depremin simgesi olur. Glenn Otoyolu ve Vine Road gibi yollar yarılır, metrelerce çöker. Trafik ışıkları devrilir, trafik durur.

Alaska Demiryolu bütün seferleri durdurur. Trans-Alaska Boru Hattı önlem olarak kapatılır; hasar olmadığı anlaşılınca yeniden açılır. Üç havalimanında iniş kalkışlar geçici olarak durur.

Okullar

Anchorage ve Matanuska-Susitna'da 120'den fazla okul hasar görür. Alaska Anchorage Üniversitesi'nin spor kompleksini kırılan yangın söndürme boruları su basar. Eagle River İlkokulu, Gruening Ortaokulu ve Houston Ortaokulu ağır yapısal hasar görür ve öğretim yılının geri kalanında kapalı kalır. Houston Ortaokulu, deprem hasarı ve kötü yapım nedeniyle sonradan yıkılır.

Okullarda 16 öğrenci ve 12 personel, çoğu hafif biçimde yaralanır.

Kimse ölmedi

Depremde kimse hayatını kaybetmez. En az 117 kişi, çoğu kesik, morluk ve kaygı nedeniyle yaralanır; bazılarının kemikleri kırılır. Bir kişi, depremden sonra evinde çıkan yangını söndürmeye çalışırken ağır duman zehirlenmesi yaşar.

Bu büyüklükte ve bir şehrin bu kadar yakınında olan bir deprem için bu sonuç, Anchorage'ın 1964'ten sonra uyguladığı sıkı yapı kurallarının ve deprem hazırlığının işe yaradığının kanıtı olarak görülür.

Artçılar

Gün boyunca 80'den fazla artçı sarsıntı olur; bunlardan en az üçü 5'ten büyüktür. 3 Aralık'a kadar 3'ten büyük 170 artçı kaydedilir. Sarsıntılar aylarca sürer. Pek çok ailenin evinde bacalar, temeller, su boruları hasar görür.

Yeniden yapılanma

Alaska Ulaştırma Bakanlığı ekipleri, çöken Minnesota Drive rampasını ve Vine Road'u günler içinde onararak trafiğe açar. Hızlı onarım, depremin bir başka simgesi olur. Okullar üç hafta içinde, ağır hasarlı üç okul dışında yeniden açılır. Federal hükümet, Alaska için afet bölgesi ilanı yapar.

Neyi değiştirdi

2018 Anchorage depremi, 1964'teki büyük depremden sonra alınan derslerin işe yaradığını gösterdi: Sıkı yapı kuralları, riskli zeminlerin yerleşime kapatılması ve halkın deprem bilinci, büyük bir sarsıntıda can kaybını önledi. Ama okulların ağır hasarı, eski ve kötü yapılmış kamu binalarının güçlendirilmesinin önemini hatırlattı.

Bugün

Anchorage'da 1964 depreminde denize kayan Turnagain mahallesinin yeri bugün Deprem Parkı. Şehir, iki büyük depremin hafızasıyla yaşamaya devam ediyor.

Kaynaklar

• NOAA NCEI, Önemli Depremler Veritabanı
• USGS, M 7.1 – 14 km N of Anchorage, Alaska, 30 November 2018
• Alaska Ulaştırma ve Kamu Tesisleri Bakanlığı (Alaska DOT&PF), deprem onarım fotoğrafları
• Vikipedi (İngilizce), 2018 Anchorage earthquake (başlangıç kaynağı)